خطر آرکفلش در تابلو برق صنعتی و راههای کاهش آن
آرکفلش یا قوس الکتریکی زمانی ایجاد میشود که جریان برق بهجای عبور از مسیر عادی هادی، از میان هوا یا فاصله بین دو نقطه عبور کند. این پدیده میتواند در مدت بسیار کوتاهی گرمای شدید، نور، موج فشار، ذرات فلزی مذاب و صدای انفجاری ایجاد کند.
شلشدن اتصالات، ورود ابزار فلزی به تابلو، آلودگی و رطوبت، خرابی عایق، نصب غیراصولی و انجام کار روی تجهیزات برقدار از عوامل مهم ایجاد آرکفلش هستند. به همین دلیل، خطر فقط به تابلوهای قدیمی محدود نیست و حتی یک تابلو جدید نیز در صورت بهرهبرداری نادرست میتواند حادثهآفرین باشد.
استاندارد NFPA 70E برای کاهش خطرات برقگرفتگی، قوس الکتریکی و انفجار ناشی از قوس در محیط کار تدوین شده و نسخه ۲۰۲۴ آن بر شناسایی خطر، ارزیابی ریسک و انتخاب روش کار ایمن تأکید دارد.
اولین اقدام، حذف یا کاهش نیاز به کار روی تابلو برقدار است. پیش از شروع کار باید منبع انرژی قطع، ایزوله و از بیبرقبودن مدار با ابزار مناسب اطمینان حاصل شود. در شرایطی که کار برقدار اجتنابناپذیر است، ارزیابی خطر، تعیین محدوده نزدیکشدن، انتخاب تجهیزات حفاظت فردی و استفاده از ابزار عایق ضروری است.
اقدامات فنی مانند تنظیم صحیح رلهها، استفاده از کلیدهای سریع، کاهش زمان عملکرد حفاظت، نگهداری دورهای اتصالات و انجام ترموگرافی نیز میتواند شدت حادثه را کاهش دهد. در تابلوهای جدید، استفاده از سیستمهای تشخیص قوس، تجهیزات قابل بهرهبرداری از راه دور و طراحی مقاوم در برابر قوس قابل بررسی است.
نصب برچسب هشدار بهتنهایی ایمنی ایجاد نمیکند. برچسب باید بر اساس اطلاعات واقعی تابلو تهیه شود و کارکنان نیز آموزش دیده باشند که چه تجهیزاتی را، تحت چه شرایطی و با چه سطحی از حفاظت باز کنند.


